Chúng ta bàn nhiều đến việc làm sao để bắt đầu học tiếng Anh, học từ mất gốc, học mất bao lâu. Nghe rất mệt mỏi phải không.
Thật ra có ánh sáng cuối đường hầm, gọi là escape velocity.
Giống như chiếc máy bay cần rất nhiều nhiên liệu để di chuyển trên đường băng và nhấc mình lên không trung. Nhưng khi đạt được tốc độ cất cánh, đó là điểm không thể quay lại nữa, điểm mà máy bay sẽ bay với vận tốc rất lớn ở mức nhiên liệu thấp hơn nhiều so với lúc còn trên đường băng.
Escape velocity của việc học tiếng Anh trông như thế nào
Khi nói chuyện với người nước ngoài, bạn tự động học. Nghe họ nói một từ mới, bạn tự tra từ điển hoặc hỏi họ về nghĩa và cách dùng, rồi luyện tập sử dụng từ đó. Sau đó bạn nhớ và dùng được. Từ vựng đó bây giờ là của bạn.
Khi đọc một câu tiếng Anh mà không hiểu nghĩa dù tất cả từ vựng đều quen, bạn biết cách tìm kiếm để được giải thích từng phần hoặc toàn bộ câu về mặt ngữ pháp và ý nghĩa. Bạn không chỉ hiểu câu đó, mà còn biết thêm các nghĩa khác của những từ trong câu, biết được cấu trúc ngữ pháp, và lần sau gặp lại thì sẽ hiểu ngay.
Khi đạt được tốc độ này, bạn cơ bản có đủ nền tảng và khả năng tự học. Chỉ cần đụng vào bất cứ tài liệu tiếng Anh nào, hay nói chuyện với bất cứ ai, trình độ của bạn tự khắc tiến bộ mà không cần đến trường lớp nào.
Đây mới chính là đích đến mà người học nào cũng nên nhắm tới. Lưu ý rằng điểm escape velocity này không phụ thuộc vào trình độ của bạn, mặc dù thông thường nó sẽ đến sau khoảng hai mươi giờ học đầu tiên.
Hai việc người đạt escape velocity làm tốt
Nhận thức (aware). Biết được mình yếu ở đâu, cần cải thiện cái gì. Ví dụ phát âm chưa chuẩn nhiều từ, do trước đây học tiếng Anh trong trường phổ thông chỉ học nghĩa và cách dùng mà không học cách phát âm, rồi nói sai riết thành thói quen.
Kiểm soát (control). Biết nên tìm tài liệu loại nào, học như thế nào cho hiệu quả. Để cải thiện phát âm thì mỗi từ hãy tìm "[từ vựng] pronunciation", lặp lại năm bảy lần cho quen miệng, với cả từ mới học lẫn từ đã biết từ lâu. Làm vậy lâu dần sẽ phát âm chuẩn hơn.
Dạy và học càng tốt thì người học càng sớm đạt đến escape velocity.
Một số cặp aware và control khác
Biết nhiều từ vựng, làm được bài tập ngữ pháp nhưng đến lúc nói bị đơ. Vấn đề là chưa nói đủ nhiều, chưa dùng đủ nhiều. Giải pháp: trò chuyện bằng tiếng Anh với bất kỳ ai, cố sử dụng những từ mình học được. Xài nhiều thì mới nhớ để dùng khi cần.
Nhìn bài đọc tiếng Anh thấy choáng, không hiểu từ nào. Giải pháp: đổi bài đọc, chọn bài dễ và hợp trình độ hơn, nâng dần vốn từ vựng.
Nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm. Giải pháp: viết chính tả, so sánh lại với script, học lại cách phát âm, tập nói theo. Nói đúng thì sẽ dễ nghe ra đúng hơn.